Zonder elektriciteit staat alles stil. Omdat de vraag naar elektriciteit in Nederland stijgt, worden onder andere in het Noorden van Nederland nieuwe energiecentrales gebouwd en zijn er veel initiatieven voor duurzame energie. Om de opgewekte elektriciteit af te voeren moet er genoeg ruimte zijn op het hoogspanningsnet. Deze ruimte is er niet. Dit betekent dat een uitbreiding van het huidige net nodig is. Om de beschikbaarheid van elektriciteit in het noorden en westen van Nederland te garanderen, is daarom een nieuwe hoogspanningsverbinding nodig.
TenneT is verantwoordelijk voor het landelijk hoogspanningsnet en legt de hoogspanningverbinding aan. Voor dit project is de rijkscoördinatieregeling van toepassing. Daarom wordt de besluitvorming over het tracé vanuit het Rijk gecoördineerd door de minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I). EL&I werkt daarbij nauw samen met het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM= medebevoegd gezag) en andere overheden. EL&I en IenM stellen samen het uiteindelijke tracé vast. De besluiten over vergunningen en ontheffingen, de zogenaamde uitvoeringsbesluiten, blijven de verantwoordelijkheid van dezelfde overheden als wanneer het rijk dit project niet zou coördineren. Zo besluiten de gemeenten bijvoorbeeld zélf over de aangevraagde bouwvergunningen. De projectminister, in dit geval de minister van EL&I, bepaalt echter de termijnen waarbinnen de ontwerp-besluiten en besluiten genomen moeten worden. Hij verzorgt ook de terinzagelegging. De termijnen worden in overleg met de betrokken overheden bepaald.
Het ontwikkelen van een nieuwe verbinding gebeurt uitermate zorgvuldig. Daarom neemt het proces om te komen tot een nieuwe verbinding jaren in beslag.Via een breed zoekgebied, via verschillende alternatieven blijft er uiteindelijk één tracé over dat als best passend wordt gezien. Dit tracé wordt, na zorgvuldige afweging, door de ministers vastgesteld als het voorkeurstracé. Voor dit tracé wordt een Inpassingsplan (=bestemmingsplan op rijksniveau) opgesteld.
Bij het ontwikkelen van een tracé wordt onder meer rekening gehouden met de uitgangspunten uit het Structuurschema Elektriciteitsvoorziening (SEV III).
SEV III geeft aan dat het nieuwe tracé zoveel mogelijk moet aansluiten bij de bestaande hoogspanningsverbindingen. Zijn er geen 150 kV- of 380 kV-tracés op bepaalde stukken, dan wordt gekeken of aansluiting bij bestaande infrastructuur (bijvoorbeeld snelwegen en spoorlijnen) tot de mogelijkheid hoort. Bebouwde gebieden en nieuwe doorsnijdingen van landschap moeten zo veel mogelijk worden vermeden. Belangrijke andere elementen waarmee rekening gehouden moet worden zijn de milieueffecten. Hiervoor wordt een milieueffectrapportage gemaakt. In de uiteindelijke afweging spelen technische uitvoerbaarheid, realisatietijd en kosten ook een rol.
Dat doen de ministers van EL&I en IenM samen. Omwonenden en (belangen)organisaties hebben op diverse momenten inspraak in de plannen.
Een milieueffectrapportage (m.e.r.) is een wettelijk verplicht onderzoek naar de milieueffecten van belangrijke ruimtelijke beslissingen. Hiermee krijgt het milieubelang een volwaardige plaats in de besluitvorming. In het MER worden verschillende tracéalternatieven tegen elkaar afgewogen aan de hand van relevante (milieu)criteria.
In deze notitie wordt aangegeven wat er in de m.e.r. zal worden onderzocht. Belanghebbenden kunnen op deze notitie inspreken en aangeven op welke onderdelen zij eventueel aanpassing en aanvulling nodig achten. Deze inspraak kan leiden tot aanpassing van de te onderzoeken onderdelen in de m.e.r..
Normaal gesproken beslissen gemeenten via bestemmingsplannen over de ruimtelijke ordening in ons land. Een bestemmingsplan is een ruimtelijk besluit. Het project Noord-West 380 kV komt tot stand onder de Rijkscoördinatieregeling. Het ruimtelijk besluit binnen deze procedure heet een rijksinpassingsplan. Een rijksinpassingsplan heeft eenzelfde mate van binding en gedetailleerdheid als een ‘normaal’ bestemmingsplan. Het heeft ook hetzelfde ruime afwegingskader waarbij alle ruimtelijk relevante belangen moeten worden afgewogen. In het rijksinpassingsplan wordt het exacte tracé van de hoogspanningsverbinding vastgelegd.
Als alles volgens planning verloopt, is de verbinding in Noord-West Nederland eind 2016 gereed.
Ja. Burgers en (belangen)organisaties kunnen inspreken op alle onderdelen van het besluitvormingsproces. Als eerste is in 2009 de startnotitie MER ter inzage gelegd. In deze notitie is aangegeven wat in de milieueffectrapportage (m.e.r.) wordt onderzocht. Daarnaast heeft u de mogelijkheid om in te spreken op het milieueffectrapport (MER), het Rijksinpassingplan en de vergunningen. In het MER worden verschillende tracéalternatieven tegen elkaar afgewogen aan de hand van relevante (milieu)criteria. Het rijksinpassingsplan is het ruimtelijk besluit waarin het exacte tracé van de hoogspanningsverbinding wordt vastgelegd.
- Medio 2009: inspraak op de Startnotitie MER
- Eind 2012: inspraak op het Milieueffectrapport (MER), het concept-rijksinpassingsplan en de uitvoeringsbesluiten (vergunningen en ontheffingen).
Alle inspraakreacties worden door de overheid bekeken. Als er aanleiding voor is, kunnen reacties leiden tot aanpassingen van de verschillende ontwerpbesluiten voor het tracé.
Elektrische, magnetische en elektromagnetische velden komen van nature overal in het milieu voor. Bekende vormen van elektromagnetische velden zijn UV-straling (zon) en infrarode straling (warme voorwerpen), maar ook zichtbaar licht. Elektromagnetische velden worden ook bewust opgewekt voor toepassingen als de zonnebank, warmtetherapie, magnetron, inductie-koken en zendmasten voor radio, tv en telefonie. Maar ook bij de opwekking, distributie en het gebruik van elektriciteit ontstaan onbedoeld elektromagnetische velden. Deze velden zijn dan ook aanwezig bij hoogspanningslijnen, de elektrische installatie in huis en elektrische huishoudelijke apparaten. Een maat voor de sterkte van het magnetische veld is de microtesla (µT). Zie ook www.vrom.nl
Rond hoogspanningslijnen ontstaan elektromagnetische velden. Er is uitgebreid wetenschappelijk onderzoek gedaan naar mogelijke effecten van deze velden op de mens. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen korte- en lange-termijneffecten. Korte-termijneffecten kunnen ontstaan doordat de magnetische velden elektrische stroompjes in het lichaam opwekken. Bij hoge veldsterkten kan daardoor bijvoorbeeld de werking van zenuwen en spieren worden verstoord of kunnen lichtflitsen in het oog worden waargenomen. Om dat effect te bereiken moeten de velden wel erg sterk zijn. Zo zou je al in een hoogspanningsmast en dichtbij de draden moeten klimmen om dergelijke velden te bereiken. In Nederland worden de internationaal geldende normen nergens overschreden. Wat de lange-termijn-effecten betreft: onderzoekers bekijken al tientallen jaren of het ongezond is om langdurig bij hoogspanningslijnen te wonen. Ze hebben gekeken naar verschillende vormen van kanker en andere ziekten. Ze hebben, op één uitzondering na, niks gevonden. De enige uitzondering is leukemie bij kinderen tot vijftien jaar. Daarvan zeggen onderzoekers: het is onzeker, maar het zou kunnen dat er een verhoging is van de kans op leukemie. Dat er een statistisch verband bestaat, wil niet direct zeggen dat er ook een oorzakelijk verband is. Met andere woorden: het is niet zeker dat blootstelling aan elektromagnetische velden leukemie veroorzaakt. In de toekomst kan blijken dat het gevonden verband aan andere oorzaken toegeschreven moet worden.
Er gelden geen wettelijke gezondheidsnormen voor elektromagnetische velden door hoogspanningslijnen, omdat de internationaal geldende normen in Nederland nergens worden overschreden. Wel heeft staatssecretaris Van Geel in de zomer van 2005 gemeenten en provincies een advies gegeven over het verblijf van kinderen tot vijftien jaar in de buurt van hoogspanningslijnen. Hij adviseert gemeenten geen nieuwe bestemmingsplannen te maken voor de bouw van huizen, crèches of scholen in de buurt van hoogspanningslijnen. Woningen die verder dan tweehonderd meter van de hoogspanningslijnen staan, liggen buiten het directe bereik van deze hoogspanningslijnen. Gemeenten kunnen in hun bestemmingsplannen regelen dat niet in de buurt van hoogspanningslijnen wordt gebouwd.
Gemeenten zijn niet verplicht het advies van de staatssecretaris over te nemen. Bestaande huizen, scholen of crèches in de buurt van hoogspanningslijnen kunnen blijven staan. Het nieuwe beleid van Van Geel geldt alleen voor nieuwe situaties, daar waar dus nog gebouwd gaat worden. Nieuwbouw die past binnen een bestaand bestemmingsplan valt daar niet onder. Bij de aanleg van nieuwe hoogspanningsverbindingen, zoals de Noord-West 380 kV-verbinding, wordt dit advies in de praktijk toegepast.
In Nederland liggen vierduizend kilometer bovengrondse hoogspanningslijnen. Ongeveer 25.000 woningen liggen in het invloedsgebied van deze lijnen. Maatregelen om daar een eind aan te maken zijn zeer ingrijpend: mensen moeten hun huizen uit en huizen moeten worden gesloopt. Het zou vreemd zijn om deze maatregelen te treffen, zolang niet zeker is dat hoogspanningslijnen slecht zijn voor de gezondheid. Aan de andere kant: als er nieuwe wijken worden gebouwd of als er nieuwe hoogspanningslijnen worden aangelegd, dan is het vaak makkelijker en relatief goedkoop om daar rekening mee te houden. De gemeente kan bijvoorbeeld woningen bij hoogspanningslijnen vandaan houden. Dat vermijdt eventuele onrust en voorkomt de mogelijkheid dat er nieuwe probleemgevallen bij komen.
Er zijn diverse mogelijkheden om gecompenseerd of schadeloosgesteld te worden. U kunt een zakelijk rechtovereenkomst met elektriciteitstransporteur TenneT, de landelijke beheerder van het hoogspanningsnet, afsluiten. Dat is het geval als uw perceel zich in de strook onder de verbinding bevindt. TenneT moet dan afspraken met u maken over de aanleg en het onderhoud. Daarnaast bestaat er een wettelijke planschaderegeling die onder bepaalde voorwaarden schades vergoedt.
